Het ontwerp van een community land trust.

Tijdens Springstof is er een verkenning gemaakt naar de uitgangspunten voor een Community Land Trust (CLT) in de H-buurt te Amsterdam. Hier zijn drie deeluitwerkingen gemaakt die betrekking hebben tot het ontwerp van een CLT;

  1. Hoe kan het multi-stakeholder proces eruit zien om een CLT complex te ontwikkelen?

  2. Hoe kunnen we de bestaande initiatieven en kansen uit buurt gebruiken voor de ontwikkeling van een CLT complex?

  3. Wat kunnen de de eerste uitgangspunten voor het functionele ontwerp van een CLT complex zijn?

Het ontwerpproces organiseren

Voor de realisering van een CLT complex is het participatie- en stakeholder-proces van lokale en strategische stakeholders cruciaal. Bij alle ontwikkelingsfases, van conceptvorming tot de uitvoering tot de exploitatiefase, dient dit te zijn geborgd. Centrale vragen hierbij zijn; hoe organiseer je eigenaarschap vanuit de buurt, hoe creëer je committent van de gemeente en hoe kunnen experts de CLT ondersteunen tijdens zowel het fysieke ontwerp, het juridisch raamwerk en het financiële kader?

Om hier invulling aan te geven zijn verschillende uitgangspunten geformuleerd waar tijdens het ontwerpproces stelling in dient te worden genomen door de betrokkenen. Hieronder vallen de missie en visie van de CLT, het programma van de CLT en de juridisch en financiële uitgangspunten.

 
visie CLT.jpg
visie CLT.jpg
 

Tijdens Springstof is er een eerste roodmap gemaakt met de elementen van het multi-stakeholder proces. Er zijn concrete milestones geformuleerd zoals; het realiseren van draagvlak dmv een petitie voor de CLT, formulering van een CLT stuurgroep, de oplevering van de CLT statuten of de werking van het prijsplafond. De uitgangspunten hiervoor zijn de geleerde lessen van de CLT Brussel en de resultaten van het Europese onderzoeksprogramma Urb@Exp. De organisatie van deze participatieve gebiedsontwikkeling vindt plaats door middel van zgn. social en urban labs, om zo de samenwerking te borgen en het project uit te werken.

 
Screenshot 2018-09-10 14.41.01.png
 

2. Lokale kansen en initiatieven als uitgangspunt.

Om direct en zo integraal mogelijk de resources en de reeds bestaande initiatieven kansen te benutten is er een aanzet gemaakt van een ‘placemaking-kansenkaart’. Dit met als doel om kennis en kansen te bundelen en zgn. placemaking principes toe te passen.  De kaart kan zo dienen als ondersteuning voor een betekenisvolle invulling van het programma van het CLT complex. Met andere woorden het kan de lokale gemeenschap helpen bij het transformeren van een niet goed functionerende buurt tot een wijk met vitale en levendige plekken. De benadering zorgt voor een gecoördineerd experiment. Waarbij bewoners en betrokkenen in gesprek gaan over de verschillende ideeën en benaderingen die er leven in de buurt.

Er is een versie van de interactieve kaart gemaakt met de aanwezige kennis, met een legenda waarin beleidsuitgangspunten, data uit google maps en informatie van internet over lokale initiatieven zijn geplot. De kansenkaart kan als startpunt dienen om te komen tot verbeteringsvoorstellen die op korte termijn kunnen worden gerealiseerd (‘quick wins’) en oplossingen gericht op de langere termijn waar een CLT aan kan voldoen.

kansenkaart.jpg

3. De CLT Bijlmer; een concrete stap naar een “Affordable Paradise”.

Tijdens Springstof kregen de deelnemers een samenvatting gepresenteerd van het afstudeeronderzoek van Jerryt Krombeen (Urban Designer Gemeente Amsterdam). Zijn strategie voor een ‘affordable paradise’ is geënt op een analyse van de Amsterdamse stedenbouw en sociaal-economische parameters. Hierop gebaseerd stelt Krombeen een interventie voor die zich richt op de Bijlmer met een herontwerp voor de Gooische-weg.

Het ontwerpteam koos ervoor om de uitgangspunten voor een CLT complex te baseren op een eerste concrete uitwerking van de visie en grootschalige interventie van ‘Affordable Paradise’. Waarin betaalbare woningen, verdichting en een mix van programma centraal staan. Uit de kansenkaart werden twee mogelijke her-ontwikkellocaties voor een CLT gedefinieerd voor nieuwbouw en transformatie; enerzijds de bestaande flats aan Hogevecht in beheer van Rochdale en anderzijds de herbestemming van de parkeergarage aan Hakvoort. De parkeergarage werd mede door zijn huidige lokale bedrijvigheid en daardoor potentieel gemengde bestemming als startpunt genomen voor een ‘case-study’. Voor deze plek met een fotoprint van ruim 5000m2 werd het typologisch stads-bouwblok van Krombeen geprojecteerd. De CLT heeft een verdere invulling gekregen door ‘economische ruimte’ te combineren met ‘community ruimte’ voor zo’n 15 units en een viertal woningtypes van zo’n 50 units die aansluiten bij de levenscyclus van bewoners.

ontwerp CLT.jpg

Hoe nu verder?

Voor de uiteindelijke realisering van een CLT complex is er een opdrachtgever en lokale eigenaar nodig. De board van de Stichting Marantha Community Transformation Centre heeft toegezegd deze klantvraag te faciliteren en de leiding te nemen voor ‘advocacy’ van een CLT complex in de H-buurt. Naast de commitment van de community dient ook de gemeente bereid te zijn om de CLT verder te onderzoeken. Vervolgstappen zouden zijn een verdere concretisering van het ontwikkelproces, een placemaking proces met concrete resultaten en contextualisering van het juridische en financiële model.

Joris Kramer